تغييرات مشاهده شده در قسمت شرقى دماوند با استفاده از تکنيک اينترفرومترى

شهرام بيک پور      مريم دهقانى (تير 1386 ) 

آتشفشان دماوند با ارتفاع 5670 متر از سطح دريا در بخش شمالى ايران بلندترين قله در خاورميانه ميباشد(شکل 1 ).فعاليت ولکانيکى حدودا 2 ميليون سال پيش با ايجاد يک آتشفشان جديد شروع که هم اکنون در حال فرسايش است .

 

 

شکل 2.پيکان قرمز رنگ دو تصوير درخواست شده از پايگاهESA را نشان مى دهد.

 

در مرحله بعديک اينترفروگرام با پردازش اين دو تصوير خام با استفاده از نرم افزار GAMMA بدست آمد که در شکل 3 قابل مشاهده است.در اين اولين تصوير بعد از پردازش تعدادى فرينج  منطبق بر مسير رودخانه هراز قابل مشاهده است که ميزان تغييرات قابل پيش بينى از اين تصوير تقريبا" 3 سانتيمتر در 3 سال ميباشد.

 

 

شکل 3 : تعدادى از فرينج هاى مشاهده شده در اولين اينترفروگرام بدست آمده از تصاوير خام

 

در مرحله بعد براى مطالعه جزئى ترو تعيين خصوصيات و نرخ دگرريختى در اين منطقه نياز به تصاوير وداده هاى بيشتر ميباشد که تحليل سريهاى زمانى جزئيات بيشترى از اين مطالعه را مشخص مى کند.بنابراين اهداف بعدى در اين مطالعه به شرح ذيل است :

 

1-    بکارگيرى تعداد بيشترى از تصاوير ENVISAT و ERS .

2-    تحليل سريهاى زمانى با استفاده از تعداد بيشترى اينترفروگرام.

3-    مقايسه نتايج اينترفرومترى با داده هاي GPS .

4-    اندازه گيرى نرخ دگرريختي.

5-    کنترل زمينى نقاط مشکوک به دگرريختي.

 

  اين مخروط آتشفشانى حدود 500000 سال فعال بوده که بيشترين فورانها 10000 سال  طول کشيده است.اين آتشفشان بيانگر يک کانون اتشفشانى مجزا با تکتونيک نامعلوم ميباشد.مقادير زيادياز رسوبات ولکانيکى به سرعت از ارتفاعات پرشيب به پائين منتقل  ودر رودخانه ها ودره ها ته نشين شده اند که خود نشانه اى از فعاليت آتشفشان ميباشد.ترکيب مواد و گدازه هاى آتشفشانى يکسان ، شامل مواد مذاب بالا آمده از گوشته ميباشدکه ممکن است در پاسخ به فعاليت تکتونيکيرشته کوه البرز باشد.فعاليت ولکانيکى کوتاه مدت نسبت به فرسايش بلند مدت موجب انتقال بخش عظيمى از اين مواد به داخل آبراهه هاوتخريب بعدى آنها و تبديل به رسوبات اپى کلاستيک شده است.برخى وقايع نشانه فعل وانفعال بين آتشفشان وفرسايش است بعنوان مثال يک تخريب کلى مانند يک بهمن رسوبى موجب بسته شدن رودخانه ها وايجاد سدهاى طبيعى شده است.

در اطراف دماوند تعداد زيادى از چشمه هاى آب معدنى به چشم مى خورد که شامل :اسک ،تلخ رود و لاريجان ميباشدکه همه اين چشمه هاازدماوند به سمت رودخانه هراز مى پيوندند.

مطالعات اخير با استفاده از تکنيک اينترفرومترى نشانه تعداد زياديدگرريختى و تغييرات در قسمت شرقى دماوند و منطبق بر رودخانه هرازميباشد.در اين مطالعه يک زوج تصوير ENVISATخام مربوط به
سالهاى 2003 تا 2006 استفاده شده است که تعداد داده هاى مربوط به اين سه سال و دو تصوير انتخاب شده از بين آنها (پيکان قرمز) در شکل2 قابل مشاهده است.